Βιβλιολογίες|Ο Φρανκενστάιν και το στοίχημα

βιβλιολογίες

σελίς 6

Ο Φρανκενστάιν και το στοίχημα

 Τη διετία 1816-1817 η αγγλίδα συγγραφέας Mary Shelley Μαίρη Σέλλεϋ (1797-1851) γράφει τον «Frankenstein» που θα κυκλοφορήσει σε πρώτη έκδοση το 1818. Το έργο τυπώθηκε ανωνύμως, δηλαδή χωρίς όνομα συγγραφέα, σε τρεις τόμους, και σ’ ελάχιστα (500) αντίτυπα. Στις αρχικές εκδόσεις προβλεπόταν και υπότιτλος: «Σύγχρονος Προμηθέας», που αργότερα αφαιρέθηκε. Το βιβλίο, τα επόμενα χρόνια, θα ταράξει τα ήρεμα λογοτεχνικά νερά της συντηρητικής αγγλικής κοινωνίας και θα δεχθεί αρνητικές κριτικές. Η Σέλλεϋ, μετά από προτροπή του εκδότη, αναγκάστηκε να τροποποιήσει κάπως την ιστορία κι απ’ το 1822 και μετά θ’ αρχίζουν οι επανεκδόσεις που οδήγησαν το έργο σε τεράστια επιτυχία. Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν πως είναι το πρώτο έργο επιστημονικής φαντασίας, επειδή πρόσθεσε το επιστημονικό στοιχείο στην ήδη υπάρχουσα λογοτεχνία του φανταστικού. Ο ισχυρισμός τους όμως είναι αίολος επειδή υπάρχουν πιο παλιά έργα που διεκδικούν την θέση αυτή, όπως ο «Ικαρομένιππος» και η «Αληθής ιστορία» του Λουκιανού (2^ος αιώνας π.Χ.).

Σκοπός αυτού του σημειώματος δεν είναι η παρουσίαση του έργου και η κριτική του, αλλά τα πάμπολλα παράξενα και παράδοξα που συνοδεύουν την έκδοσή του τα οποία αρχίζουν απ’ τη σύλληψη της ιδέας του μύθου.

 Ας δούμε όμως τις παραδοξότητες που συγκεντρώνει αυτό το βιβλίο:

1. Το έργο ήταν απόρροια ενός στοιχήματος ή διαγωνισμού! Το καλοκαίρι του 1816 συναντιούνται στη βίλλα που είχε νοικιάσει ο Λόρδος Βύρων κοντά στη λίμνη της Γενεύης τέσσερις λογοτέχνες. Ο Λόρδος Μπάιρον, ο γνωστός φιλέλλην, ο Τζων Πολιντόρι φίλος και γιατρός του, ο ποιητής Πέρσυ Σέλλεϋ και η Μαίρη Γκόντουιν μέλλουσα σύζυγός του. Ένα βράδυ που η βροχή τούς έκλεισε στο σπίτι διαβάζουν ιστορίες με φαντάσματα και ο Λόρδος Βύρων ρίχνει την ιδέα του στοιχήματος: Θα γράψουν όλοι τους από ένα έργο τρόμου και θ’ αναδειχθεί το καλύτερο. Η ιστορία της λογοτεχνίας δε μιλά για το έπαθλο. Έτσι η Μαίρη Σέλλεϋ έγραψε τον «Φρανκενστάιν» που έμελλε να σημαδέψει το χώρο της λογοτεχνίας του φανταστικού δημιουργώντας τον νέο κλάδο της science fiction.

2. Στο στοίχημα της Γενεύης όμως ανταποκρίθηκε και ο Πολιντόρι ο οποίος έγραψε κι αυτός το πρωτότυπο έργο «Vampyre”, τον «Βρυκόλακα», που θα αποτελούσε την απαρχή γραφής αμέτρητων παραλλαγών και τη βάση της λογοτεχνίας αυτού του ύφους. Ωστόσο, το βιβλίο αυτό έμεινε στη σκιά του «Φρανκενστάιν» και «λίγοι» γνωρίζουν την ύπαρξή του! Η βιβλιογραφία απέδιδε αρχικά την πατρότητα του έργου στο Λόρδο Βύρωνα, αλλά τελικά έγινε αποδεκτό πως είναι του Πολιντόρι. Για την ακρίβεια ο τελευταίος πήρε κάποιο ατέλειωτο διήγημα του Μπάιρον που γράφτηκε στο πλαίσιο του διαγωνισμού και το τελειοποίησε. Σε κάποιες μάλιστα εκδόσεις συμπεριλαμβάνεται και το κείμενο του Μπάιρον. 

3. Ακόμη και σήμερα ο τίτλος «Φρανκενστάιν» αποδίδεται στο τέρας κι όχι στο νεαρό φοιτητή Βίκτορ και δημιουργό του. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό που η κριτική να θεωρεί λογική και παραδεκτή αυτήν την ταύτιση.

Βάιος Κουτριντζές 

συγγραφέας